بلاگ

جراحی پلاستیک صورت در خردسالی

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال
 

میزگردزیبای روزنامه سلامت باحضور دکتر بابک ساعدی فلوشیپ فوق تخصصی جراحی پلاستیک صورت و بینی درخصوص جراحی پلاستیک صورت در خردسالی

گاهی کودکان با ناهنجاری‌هایی در سروصورت متولد می‌شوند که باعث اختلال در عملکرد عضو می‌شود و در صورت درمان‌ نشدن، اختلال می‌تواند ناهنجاری را در آینده تشدید کند. پس چاره‌ای جز اصلاح ناهنجاری نمی‌ماند، ولی این کار گاهی اوقات کمی مشکل است و پزشکان باید نکات مهمی را مد نظر قرار دهند تا اختلال دیگری ایجاد نشود. بیمار این هفته ما کودک 8 ساله‌ای است که دارای بینی دوتایی است و از رفتن به مدرسه امتناع می‌کند. این هفته نگاهی داریم به انواع جراحی پلاستیک در کودکان و بهترین سن انجام عمل جراحی پلاستیک و اینکه بهترین سن برای جراحی پلاستیک بینی چه سنی است چون دیده شده نوجوانان نیز وارد چرخه رقابتی زیبایی شده‌اند و آنها نیز زودتر از موعد روی جراحی پلاستیک تاکید دارند. 


3 جراحی زیبایی شایع در دوران کودکی
در جراحی پلاستیک چند هدف دنبال می‌شود؛ بازتوانی، زیباسازی و برقراری عملکرد مناسب عضو. کودکان ممکن است با نقص‌های مادرزادی و ژنتیکی سروصورت متولد شوند. نقص هنگام زایمان هم اتفاق می‌افتد و بدشکلی بینی و گوش‌ها را در زایمان‌های سخت مادر نیز مشاهده می‌کنیم. البته کودکان در سنین بالاتر نیز در اثر ضربه دچار ناهنجاری در صورت می‌شوند. 
نقص‌های کارکردی ناشی از ناهنجاری و به‌خصوص سایکولوژیک دو خطر مهمی هستند که در آینده فرد را تهدید می‌کنند. کودکان با نقص و ناهنجاری مادرزادی مورد تمسخر همکلاسی‌ها قرار می‌گیرند و ممکن است منزوی شوند و از رفتن به مدرسه امتناع کنند یا واکنش‌های دیگری از خود نشان دهند. 
1. شایع‌ترین نقص مادرزادی همان شکاف کام و لب است. برای اصلاح چنین نقصی باید زود اقدام کرد چون احتمال تشدید وضعیت در آینده زیاد است. در این نقص با توجه به شدت آن ممکن است فقط یک شکاف ساده روی لب دیده شود یا اینکه شکاف عمیق روی کام ایجاد شده و ناهنجاری به بینی کشیده شده باشد. علل این نقص متعدد است. معمولا ژنتیک نقش پررنگی در این زمینه دارد، ولی می‌توان به داروهای تراتوژن، کمبود ویتامین، استعمال سیگار توسط مادر و استفاده از کورتیکواستروئیدها نیز اشاره کرد. 
هر گونه نقص در کودک استرس زیادی به خانواده وارد می‌کند و والدین در این مواقع سعی می‌کنند هر چه سریع‌تر مشکل کودک را با عمل جراحی حل کنند، ولی باید به زمان توصیه‌شده از سوی پزشک برای جراحی توجه کنند. بهترین زمان برای جراحی شکاف کام و لب 2 تا 3 ماهگی است. امروزه نتیجه چنین جراحی‌ای خیلی قابل‌قبول است. قسمت دوم جراحی روی کام است که اگر شکاف کام بسته نشود، احتمال مشکلات تغذیه‌ای در کودک وجود دارد. سن مناسب برای این جراحی بین 5/1-1 سالگی است. این جراحی نیز موفق است، ولی در 30 درصد مواقع ممکن است جراحی تکرار شود. چنین کودکانی ممکن است در آینده دچار نقص گفتاری یا صدای تودماغی شوند که نسبت به اصلاح آن نیز باید اقدام کرد. 
2. مورد بعدی که در زیبایی کودک مشکل ایجاد می‌کند، گوش‌های برجسته است. چنین گوش‌هایی بیشتر در پسربچه‌ها مشکل‌ساز هستند. در دخترهای مدرسه‌ای معمولا گوش‌ها با موهای بلند، روسری و... پوشیده می‌شود. 
نتایج تحقیقات نشان داده اگر کودکان با ناهنجاری‌های گوش در سنین کمتر از یک سال به پزشک ارجاع داده شوند می‌توان با استفاده از چسب و ماساژ از ادامه پیشرفت ناهنجاری جلوگیری کرد، اما با افزایش سن کودک جراحی ضرورت می‌یابد. این کار باید قبل از ورود کودک به مدرسه انجام شود. رشد عمده گوش کودک در همان 6-5 سالگی است و بعد از 7 سالگی رشدی وجود ندارد. بنابراین تعویق جراحی در سنین بالاتر بی‌مورد است. 
3. مورد دیگر عمل جراحی روی بینی کودک است. کودکان ممکن است از همان بدو تولد دچار ترومای بینی باشند و در آینده با کجی بینی مواجه شوند. در گذشته توصیه می‌شد برای برطرف کردن چنین نقص‌هایی، جراحی تا سنین بلوغ به تعویق بیفتد، اما امروزه برای چنین مشکلاتی خیلی زودتر اقدام می‌کنند چون ممکن است غیرقرینگی بینی اتفاق بیفتد. انحراف بینی مشکل بزرگ دیگری هم ایجاد می‌کند که اشکال در تنفس است. 
کودکی که از راه بینی تنفس نمی‌کند، از راه دهان نفس خواهد کشید و عضلات دهان به شکل غیرعادی برای تنفس تلاش می‌کند. این کار در سنین تکامل رشدی منجر به ناهنجاری در صورت به شکل کام بلند، چانه کوچک، ناهنجاری دندانی و... می‌شود که درمان آن بسیار مشکل است. جراحی بینی به توجه بیشتری نیاز دارد و کانون‌های رشدی و... باید در نظر گرفته شود. 
بهتر است جراحی‌های پلاستیک کودکان تا 2 سالگی به تاخیر بیفتد. گاهی حتی لازم است جراحی بیشتر از این هم عقب انداخته شود و تا سن بلوغ هم به تعویق بیفتد چون در بعضی از جراحی‌ها مانند جراحی بینی، دستکاری ممکن است در مرکز رشدی انجام گیرد که مشکلات زیادی را در آینده فرد ایجاد خواهد کرد. 
جراحی بینی زمانی انجام می‌شود که اختلال تنفسی یا کارکردی وجود داشته باشد. در این مواقع نیز پزشک باید بسیار محتاطانه عمل کند تا به مرکز رشد آسیبی نرسد. برای هر نوع ناهنجاری و عمل جراحی آن مطالعات زیادی انجام می‌گیرد و پزشکان با توجه به آن اقدام می‌کنند. خانواده‌ها نباید در این مواقع دستپاچه باشند تا بتوانند بهترین گزینه درمانی را برای فرزند خود انتخاب کنند.
دکتر بابک ساعدی / عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران